Jonathan Alder, Ph.D., Pattra Chun-on. MD
دانشمندان با کشف ماده ژنتیکی گمشدهای که به سلولهای ملانوما کمک میکند تا به طور مؤثر جاودانه شوند، یک راز دیرینه را حل کردهاند. این موفقیت میتواند دری به سوی درمانهای جدید با هدف مختل کردن یکی از مهمترین استراتژیهای بقای سرطان بگشاید.
چگونه ملانوما مرگ را فریب میدهد
دانشمندان دانشکده پزشکی دانشگاه پیتسبورگ، ترفند ژنتیکی پنهانی را که به سلولهای ملانوما کمک میکند تا مرگ را فریب دهند، کشف کردهاند – که هدف جدید امیدوارکنندهای را برای مبارزه با سرطان پوست آشکار میکند. آنان توانستند یک قطعه گمشده مهم را در راز دیرینه چگونگی جلوگیری از مرگ تومورهای ملانوما و ادامه رشد آنها شناسایی کنند.
“دکتر جاناتان آلدر و همکارانش” این هفته در مجله ساینس ترکیبی از تغییرات ژنتیکی را شرح میدهند که به سلولهای ملانوما اجازه میدهد طول عمر خود را به طور چشمگیری افزایش دهند و در عین حال رشد سریع تومور را تقویت کنند. این کشف میتواند نحوه درک محققان از ملانوما را تغییر دهد و ممکن است به استراتژیهای درمانی جدیدی اشاره کند.
آلدر، استادیار بخش پزشکی ریوی، آلرژی و مراقبتهای ویژه در دانشکده پزشکی پیت، گفت: “ما کاری انجام دادیم که اساساً بر اساس تحقیقات اولیه قبلی واضح بود و به چیزی که در بیماران اتفاق میافتد، مرتبط بود.”
تلومرها به کنترل طول عمر سلول کمک میکنند
تلومرها کلاهکهای محافظی هستند که در انتهای کروموزومها قرار دارند و به جلوگیری از تجزیه DNA کمک میکنند. هر بار که یک سلول سالم تقسیم میشود، تلومرهای آن کمی کوتاهتر میشوند. در نهایت، آنها تا جایی کوچک میشوند که سلول دیگر نمیتواند تقسیم شود.
نگه داشتن تلومرها در طول مناسب برای سلامتی بسیار مهم است. تلومرهایی که خیلی کوتاه میشوند میتوانند باعث اختلالاتی شوند که با پیری زودرس و مرگ زودرس مرتبط هستند. از سوی دیگر، تلومرهای غیرمعمول طولانی اغلب با سرطان مرتبط هستند.
دانشمندان مدتهاست میدانند که تومورهای ملانوما حاوی تلومرهای فوقالعاده طولانی هستند، به خصوص در مقایسه با بسیاری از انواع دیگر سرطان.
آلدر گفت: “ارتباط ویژهای بین ملانوما و حفظ تلومر وجود دارد. برای تبدیل ملانوسیت به سرطان، یکی از بزرگترین موانع، جاودانه کردن خود است. هنگامی که بتواند این کار را انجام دهد، در مسیر سرطان قرار گرفته است.” در اصل بین ملانوما و سازوکار حفظ تلومرها یک ارتباط خاص وجود دارد. برای اینکه یک ملانوسیت (سلول تولیدکننده رنگدانه در پوست، مو، و چشم) به سلول سرطانی تبدیل شود، یکی از بزرگترین موانع این است که باید نامیرا شود. وقتی این توانایی را به دست آورد، عملا در مسیر سرطانزایی قرار گرفته است.
پیوند ژنتیکی گمشده پشت ملانوما
آنزیم «تلومراز» مسئول افزایش طول تلومرهاست و از تخریب کروموزومها و مرگ سلولی جلوگیری میکند.. در اکثر سلولهای سالم، تلومراز غیرفعال میماند. با این حال، بسیاری از سرطانها، این آنزیم را از طریق جهش در ژن تلومراز معروف به TERT فعال میکنند و به سلولهای سرطانی اجازه میدهند به تقسیم خود ادامه دهند.
ملانوما به طور خاص به این استراتژی وابسته است. تقریباً ۷۵٪ از تومورهای ملانوما دارای جهشهای TERT هستند که تولید و فعالیت تلومراز را افزایش میدهند.
با این حال، یک راز وجود داشت. حتی پس از اینکه محققان جهشهای TERT را به ملانوسیتها وارد کردند، هنوز نمیتوانستند تلومرهای غیرمعمول بلند موجود در تومورهای ملانوما را بازسازی کنند. این نشان میداد که عامل مهم دیگری از قلم افتاده است.
پاترا چون-آن، پزشک متخصص داخلی که دکترای خود را در آزمایشگاه آلدر دنبال میکرد، برای کشف آن حلقه گمشده تلاش کرد. او با تکیه بر پیشینه خود در زیستشناسی سرطان و علاقه روزافزون به تلومرها، بررسی کرد که چرا جهشهای TERT به تنهایی کافی نیستند.
آلدر گفت: “بخش جالب این داستان زمانی است که پاترا به آزمایشگاه من پیوست. او با من تماس گرفت و گفت که به مطالعه سرطان علاقهمند است. من به او گفتم که من تلومرهای کوتاه را مطالعه میکنم و نه تلومرهای بلند. این ماجرا ادامه داشت تا اینکه متوجه شدم پاترا هرگز “نه” را به عنوان پاسخ نمیپذیرد.”
TPP1 (تریپپتیدیل پپتیداز ۱)؛ تکمیل کننده و قطعه نهایی پازل
کارهای قبلی آزمایشگاه آلدر، جهشهای مکرری را در یک پروتئین متصل شونده به تلومر به نام TPP1 هنگام تجزیه و تحلیل پایگاههای داده جهشهای سرطانی شناسایی کرده بود.
“چون-آن” کشف کرد که این جهشهای TPP1 شباهت زیادی به جهشهای TERT دارند. آنها در ناحیه پروموتر TPP1 که به تازگی حاشیهنویسی شده بود، رخ دادند و تولید پروتئین را افزایش دادند. این یافته بلافاصله توجه آلدر را جلب کرد زیرا دانشمندان قبلاً نشان داده بودند که TPP1 فعالیت تلومراز را افزایش میدهد.
او گفت: «بیوشیمیستها بیش از یک دهه قبل از ما نشان دادند که TPP1 فعالیت تلومراز را در لوله آزمایش افزایش میدهد، اما ما هرگز نمیدانستیم که این اتفاق واقعاً از نظر بالینی رخ میدهد.»
“چون-آن”، در ادامه تحقیقات، اشکال جهشیافته هر دو TERT و TPP1 را به سلولها وارد کرد. این دو پروتئین با همکاری یکدیگر، تلومرهای فوقالعاده بلندی را تولید کردند که مشخصه تومورهای ملانوما هستند.
نتایج نشان داد که TPP1 عامل گمشدهای است که مدتها به دنبال آن میگشتیم، عاملی که از دید پنهان مانده بود.
هدف جدید برای درمانهای آینده ملانوما
این یافتهها توضیح جدیدی برای چگونگی ایجاد و بقای ملانوما ارائه میدهند. آنها همچنین یک سیستم نگهداری تلومر مخصوص سرطان را شناسایی میکنند که میتواند به یک هدف امیدوارکننده برای درمانهای آینده تبدیل شود.
sciencedaily.com/releases/2026/06/260625014833. June 30, 2026
